Geslag, gender nie altyd pasmaats

Standard
                                                                                                                                                                                                                   FOTO: Vimeo

(Nota: Hierdie feature is in September 2017 vir klasdoeleindes geskryf.)

 

“(Gender) verwys na die sosiaal gekonstrueerde verwagtinge en rolle wat aan persone gekoppel word op grond van hul biologiese geslag.” – Dr. Jacques Rothmann, deskundige in gender-  en  LGBT-studies

 

Hy staar onrusbarend na die spieëlbeeld van ‘n skoongeskeerde man met platgekamde hare, geklee in ’n noupassende glanserige hemp. Ná ’n ruk transformeer dié beeld in ’n selfversekerde vrou met golwende, platinumblonde hare en dramatiese grimering.

Dié toneel uit die video “Queen” van die musiekgroep Perfume Genius, is maar een voorbeeld van hul talle werke met ’n skerp fokus op genderidentiteit.  Die hoofsanger Mike Hadreas se persona met die sagte blos op sy wange, lipstiffie en pienk frillerige baadjie, soos in van die musiekvideo’s, trap met sy hoëhakskoene op gendernorme.

 

perfum sloip

Mike Hadreas, in Perfume Genius se musiekvideo, “Slip away”.                                FOTO: Scoopnest

 

Soos Hadreas, is daar menige mense wie se geslag en gender nie pasmaats is nie. Hoewel  die samelewing se beskouing en bewustheid van gender tans onder metamorfose is, met veral sosiale media as versneller, word geslag, gender en seksualiteit steeds deur sommige as ’n potato-potáto-geval gesien.

Dr. Jacques Rothmann, deskundige in gender-  en  LGBT (Lesbian, Gay, Bisexual and Transgender)-studies en Sosiologiedosent aan die NWU-Puk, sê geslag omvat die biologiese onderskeid tussen individue op grond van hul geslagsorgane. Volgens Rothmann kan sosiale wetenskaplikes wel gender en geslag verbind indien hulle geslag ook as ’n sosiale konstruksie ag.

 

Hoewel  die samelewing se beskouing en bewustheid van gender tans onder metamorfose is, met veral sosiale media as versneller, word geslag, gender en seksualiteit steeds deur sommige as ’n potato-potáto-geval gesien.

 

“(Gender) verwys na die sosiaal gekonstrueerde verwagtinge en rolle wat aan persone gekoppel word op grond van hul biologiese geslag – dus mans moet ‘manlik’ en vroue ‘vroulik’ optree,” sê Rothmann.

Mense wat glo gender het net twee kategorieë (manlikheid en vroulikheid) en dat heteroseksualiteit die enigste roete is, maak Lisa Immelman warm onder die kraag. Sy leef haar vrouwees uit in enige vorm en voorbeeld en sý het die mag om dit te verduidelik (of nie). Dié derdejaarstudent in BA taal en literatuurstudie aan die NWU-Puk, het eers op universiteit besef sy hoef nie net een genderrol binne haar verhoudings met vroue aan te neem nie.

Immelman se broer identifiseer as non-binary/ genderqueer, wat volgens Rothman kategorieë is waar individue tradisionele genderrolle deur middel van onder meer gedrag en kleredrag direk uitdaag. “Hy dra een dag baie make-up en die ander dag niks en baie mense sal hom as ‘ma’m’ groet.”

 

“Did you just assume my gender?” – Lisa Immelman

 

“Did you just assume my gender?” is ’n gunsteling sêding in Immelman se vriendekring. Immelman meen hoewel “ons is nou in ‘n tyd waar dit okay is om anders te wees”, is daar ’n tekort aan verdraagsaamheid. “Deur vir iemand te sê hy of sy tree nie volgens jou persoonlike persepsie van gender op nie, is beledigend.”

Immelman glo nie seksuele voorkeur en gender hou verband nie, omdat “liefde, liefde is”. “Seksuele voorkeur word bepaal deur jou siel en nie jou gender nie.”

Gender en seksualiteit word soms foutiewelik uitruilbaar gebruik en is meestal op die cisgender-model gebaseer wat beteken individue identifiseer met die geslag waarmee hulle gebore is, sê Rothmann. Hy sê heteronormatiwiteit (die argument dat heteroseksualiteit die aanvaarbare norm is) skep die verwagting dat daar ’n verband is.

Hy verdeel seksualiteit in “gedrag” en “oriëntasie”, waar “gedrag” onder meer seksuele omgang, kleredrag en optrede insluit, terwyl “oriëntasie” fisiese, psigiese en emosionele aangetrokkenheid tot persone impliseer.

Shen Scott, ’n gegradueerde in BSc sielkunde en menslike fisiologie aan die Universiteit van Pretoria (UP), hou daarvan om te braai, bier te drink, die voorsiener in ’n verhouding te wees, en genderrole en stereotipes uit te daag. Vroueklere is vir hom aantreklik en pas goed, hy glo grimering lyk amazing aan almal en dat die gender-seksualiteitskakel uitgedaag moet word.

Scott sê gender is iemand se persoonlike begrip en uidrukking van identiteit en kan enige vorm aanneem wat hy/sy/hulle verkies. “(Gender is) ’n waardering en aanneming van manlike of vroulike energie en estetika of glad niks nie.”

Die transgendergemeenskap waar seksuele voorkeur dieselfde bly ten spyte van ’n geslagtelike verandering is vir Scott ’n bewys dat seksualiteit en gender nie met mekaar skakel nie.

Scott ag onkunde as die grootste belediging en dat individue eerder oor gender moet oplees en na gesprekke luister om ingeligte uitlatings te kan maak. “Dit is beledigend om vir ander mense te sê wat jy dink hul lewens is en hoe dit geleef moet word.”

Hy het al ervaar dat mense hom stereotipeer om kennis van karre en sport te hê oor hy ‘n man is, sê Scott. “Ek sien ook dat ek as meer professioneel, kundiger en ryker as my vroulike vriende geag word.”

 

“Ek sien ook dat ek as meer professioneel, kundiger en ryker as my vroulike vriende geag word.” – Shen Scott

 

Hoewel dit teen die Suid-Afrikaanse Grondwet indring om teen persone op grond van gender te diskrimineer, word tradisionele eienskappe van vroue soms in die werkplek gesoek, terwyl patriargie ook in gevalle voorkom, sê Rothmann.

’n Lid van die Student Advocating Leadership and Transformation (S.A.L.T.), wat ’n diploma in Sportkunde aan die NWU-Puk doen, sê as vrou in die sportbedryf weet sy sy moet harder as mans werk om haarself te bewys vir dieselfde hoeveelheid aandag, selfs al het sy meer kennis oor die onderwerp.

Mpumelelo Twala, tweedejaarstudent in BA ontwikkeling en bestuur aan die NWU-Puk, het ’n anatomiese blik op gender – hy beskryf dit as die onderskeid tussen manlik en vroulik. Twala meen gender gaan oor iemand se fisiese voorkoms, maar dat aanmerkings oor kleredrag en voorkoms wat verwagtinge uitdaag, kwetsend is. Weens die samelewing se heteronormatiwiteit voel hy daar is ’n definitiewe verband tussen gender en seksualiteit.

 

Etikette maak hom (Ruan Fourie) ongemaklik, hy probeer  net so nou en dan ’n decent mens wees.

 

Volgens Ruan Fourie hou individue se genderervaring met hul psigiese ervaring van hul identiteit verband en is nie noodwendig biologies nie, daarom dink hy ook nie dit waartoe jy aangetrokke is hou met gender verband nie.

Fourie, honneurstudent in Skryfkuns, trek meestal soos ’n man aan en tree soos een op, maar verkies om nie dit genoem te word nie. Etikette maak hom ongemaklik, hy probeer  net so nou en dan ’n decent mens wees.

 

Advertisements